Nicola L. — Toen de aarde de andere kant op draaide
26 jun - 18 okt 2026
Van 26 juni tot en met 18 oktober 2026 presenteert Muhka de eerste grote overzichtstentoonstelling in België die volledig gewijd is aan Nicola L. De tentoonstelling brengt sculptuur, performance, schilderkunst, film, design en archiefmateriaal samen, en toont hoe Nicola L. het lichaam, de ruimte en collectieve ervaring op een vernieuwende manier benaderde.
Eerste grote retrospectieve
Deze tentoonstelling presenteert één van de meest uitgebreide overzichten tot nu toe van het werk van Nicola L., een in Marokko geboren kunstenaar wier multidisciplinaire praktijk een unieke plaats inneemt binnen de naoorlogse avant-garde. Met meer dan negentig werken uit internationale collecties biedt de tentoonstelling de eerste grote retrospectieve van haar werk in België en plaatst ze haar praktijk in een bredere Europese context, gevormd door mobiliteit, uitwisseling en experiment.
De tentoonstelling bevat meerdere decennia en volgt Nicola L.’s artistieke ontwikkeling, met bijzondere aandacht voor haar Franse en Belgische periode, waarbij de nauwe verbanden tussen verschillende kunstscènes centraal staan. Ze verkent haar vormende jaren en haar integratie in het Franse kunstmilieu, inclusief haar relaties met sleutelfiguren uit de avant-garde, en onderzoekt tegelijk hoe haar werk resoneert binnen Belgische institutionele en archiefcontexten. De tentoonstelling reflecteert op de transnationale circulatie van ideeën, kunstenaars en experimentele praktijken in de naoorlogse periode.
Verkenning van lichamelijkheid
Nicola L. werkte met sculptuur, installatie, collage, performance en film, en stelde consequent de conventionele grenzen tussen kunst en leven in vraag. Een centrale focus van de tentoonstelling is haar performatieve verkenning van het lichaam – niet als een geïsoleerde entiteit, maar als een gedeelde, collectieve en sociale vorm.
Haar werken opereren vaak in de ruimte tussen het publieke en het huiselijke, en bevragen hoe lichamen sociale structuren bewonen, ermee onderhandelen en er weerstand aan bieden. Bijzondere aandacht gaat naar haar omgang met het vrouwelijke lichaam, niet benaderd als een vaste identiteit, maar als een plek van transformatie, participatie en politieke handelingsruimte.
Uitgebreide context
Naast een substantiële selectie kunstwerken omvat de tentoonstelling uitgebreid archiefmateriaal, waaronder boeken, tentoonstellingscatalogi, videowerken en documentatie van performances. Deze materialen geven inzicht in de conceptuele kaders die Nicola L.’s praktijk ondersteunen en benadrukken het belang van collectiviteit binnen haar werk.
Door thema’s als feminisme, diversiteit, gelijkheid, klimaatbewustzijn en politiek engagement aan te snijden, plaatst de tentoonstelling Nicola L.’s praktijk in een bredere historische en maatschappelijke context. In plaats van een lineair verhaal te vertellen, stelt ze een gelaagde lezing van haar werk voor – een lezing die de blijvende relevantie ervan onderstreept en haar vermogen om te spreken tot urgente vragen rond collectief samenleven vandaag.
Toen de aarde de andere kant op draaide
De titel Toen de aarde de andere kant op draaide is ontleend aan een reeks tekeningen: een narratief, alternatief sciencefictionverhaal van Nicola L. over Reuzen die de aarde bewonen. De reeks werd gemaakt tijdens een vormende periode in de praktijk van de kunstenaar. De titel roept een moment op van stil wegdraaien van dominante systemen die lichamen, het milieu en sociale relaties als middel inzetten. In relatie tot Nicola L.’s praktijk kan de aarde begrepen worden als een collectief lichaam, met ecologische en feministische betekenissen.
De titel kan ook historisch gelezen worden, verwijzend naar het einde van de jaren 1960 en de jaren 1970 als een periode waarin alternatieve sociale verbeeldingen vaak naar de marges werden geduwd. “De andere kant op” draaien wordt een subtiele, performatieve daad – een verschuiving van aandacht, ethiek en lichamelijke verbeelding, die vraagt hoe kleine gebaren de wereld stilletjes kunnen heroriënteren. In relatie tot het heden, als een tijd van transformatie en herconfiguratie van de wereldorde.
Over Nicola L.
Nicola L. (1932–2018) was een Franse kunstenaar die de grenzen tussen kunst, object-zijn en sociale relaties scherp bevroeg. Geboren in Marokko en later actief in Parijs, Brussel, New York en Ibiza, voedde haar nomadische leven een transnationale en gemeenschapsgerichte benadering van kunst maken. Vanaf het einde van de jaren 1960 ontwikkelde ze een eigenzinnig oeuvre met zachte sculpturen, omgevingen en participatieve performances waarin gebruik, aanraking en collectieve ervaring centraal staan.
Hoewel haar werk raakvlakken heeft met het Nouveau Réalisme, verzet het zich tegen categorisering en articuleert het eerder een feministische politiek die wortelt in het activeren van het lichaam. Fragmentatie, schaal en chromatische intensiteit keren terug als strategieën waarmee lichamen worden vermenigvuldigd, gedeeld of tijdelijk verenigd.
Nicola L.’s werk stelde kunst consequent voor als een geleefd, sociaal proces eerder dan als een statisch object, en anticipeerde zo op latere discoursen rond participatie, relationaliteit en belichaamde toeschouwerservaring.
Gecureerd door Joanna Zielinska
Tentoonstellingsontwerp door Tom Postma Design
Met dank aan de Nicola L. Collection & Archive.
Duik dieper
Wie graag dieper graaft, kan terecht op het online platform dat speciaal voor Nicola L. — Toen de aarde de andere kant op draaide werd ontwikkeld. Dit platform brengt archiefmateriaal, films en essays samen die de belangrijkste thema’s in het artistieke werk van Nicola L. op een nieuwe manier belichten.
Aanvullend programma
Verdiep je bezoek met rondleidingen, film, gesprek, familierondleidingen en onderwijsactiviteiten bij de tentoonstelling.
Publieksprogramma
25.06.2026 — Feestelijke opening nieuw seizoen tentoonstellingen
27.06.2026 — Expertentour door Christophe Lanzenberg & Joanna Zielinska
27.06.2026 — Ibiza Bodies: Summer Films of Nicola L
24.09.2026 — Expertentour door Géraldine Gourbe
10.10.2026 — The Door’s Ajar at the Chelsea Hotel
10.10.2026 — Expertentour door Annosh Urbanke
18.10.2026 — Filosofisch café
Voor families
Elke zondag in juli en augustus, behalve 12 juli, kunnen families met kinderen vanaf 6 jaar deelnemen aan een rondleiding door de tentoonstelling.
Familierondleidingen: 5 juli, 19 juli, 26 juli, 2 augustus, 9 augustus, 16 augustus, 23 augustus en 30 augustus.
12.07.2026 — Familiedag rond Nicola L.
Voor onderwijs
Voor scholen zijn er rondleidingen en labo’s voor verschillende onderwijsniveaus. Vanaf september kan een rondleiding ook gecombineerd worden met een workshop door Volle Grond op het dak van het M HKA.
Rondleidingen voor kleuteronderwijs, lager onderwijs, secundair onderwijs en hoger onderwijs.
Labo’s voor lager onderwijs en secundair onderwijs.
Praktische informatie
Datum: 26.06 – 18.10.2026
Adres: M HKA Leuvenstraat 32, 2000 Antwerpen
Tickets: Je kan een ticket kopen aan het onthaal. Bekijk ook de tarieven.
Beeldcredits
- © Nicola L. Collection & Archive and M HKA, Antwerp
- Nicola L., White Foot Sofa (detail), 1968, Courtesy Nicola L. Collection & Archive and Alison Jacques © Nicola L. Collection & Archive
- Nicola L., Femmes Fatales: Marilyn Monroe (detail), 1995, Courtesy Nicola L. Collection & Archive and Alison Jacques © Nicola L. Collection & Archive
- Nicola L., La Chambre en Fourrure at Galerie Alexandra Monett, Brussels, 1975. Courtesy of Nicola L. Collection & Archive and Alison Jacques © Nicola L. Collection & Archive and M HKA, Antwerp